Wanneer je iets over onze rijke historie van zeeslepers en off-shore activiteiten te weten wilt komen moet je beslist in Maassluis zijn. In het fraaie en schilderachtige hart van die oude stad aan de Nieuwe Waterweg ligt het Nationaal Sleepvaart Museum. Een prachtig en b(l)oeiend instituut, aldaar gelegen aan de oude haven.

Een GETIJKLOK van JACOB VENKER: GETIJKLOK MAASSLUIS, NATIONAAL SLEEPVAARTMUSEUM.

Reeds in 1996 toonde het gemeentebestuur van Maassluis belangstelling voor een getijdenuurwerk van Jacob Venker

Dat prachtige Maassluis ligt aan de drukst bevaren waterweg van Europa; heeft een eigen haven, en... een eb- en vloed getij! Op een steenworp afstand van de Noordzee zul je het water er ieder etmaal twee keer zien rijzen en vallen. Normaal gesproken stroomt een rivier naar buiten. Maar een merkwaardige bijkomstigheid is dat de rivier ter hoogte van Maassluis tweemaal per dag een tijdje naar binnen stroomt. Hoe dat mogelijk is lees je hieronder.

De Noordzee zelf, overigens, is te klein en te ondiep om getij te kunnen verwekken. Maar tóch is het er. En niet te zuinig ook. Over het ontstaan ervan lees je meer in de sites GOLVEN en GETIJKLOK

De met dubbeltorengoud vergulde wijzer snijdt doorlopend de rand van dit blauwe vlak, en fungeert dan als peilstok. Draaiend over de wijzerplaat komt de peilstok dieper of minder diep in het blauw te staan. Is het hoog water dan staat de wijzer loodrecht naar boven onder HW. Nu valt deze helemaal over het blauwe vlak. Het water is dan als het ware tot het topje van de 'peilstok' gerezen. Ongeveer 5 uur later (de wijzer staat dan rechts onderaan) is het blauw langs de peilstok 'gezakt' en is deze vrijwel helemaal droog komen te vallen. Dan begint een ongeveer vier uur lange periode dat het laag water 'LW' is. Zo is het rijzen en vallen van het water makkelijk af te lezen en te voorspellen.

Van links naar rechts loopt er ook een klein rood boogje door de blauwe getijvorm. 3.5 uur na hoogwater heeft het waterniveau het N.A.P. bereikt. Op dat moment snijdt de wijzer het rechter uiteinde van deze boog. Pas ruim twee uur voor hoog water zal het niveau weer tot boven het N.A.P. gerezen zijn. Dat is wanneer het linker uiteinde gepasseerd wordt.

SPRINGTIJ is een verschijnsel dat zich om de twee weken voordoet. Het valt steeds twee dagen na- volle en nieuwe maan. In die perioden is de getijgolf hoger en iets steiler. Het water rijst dan ook iets sneller. Gevolg daarvan is echter weer wel dat het een paar uur langer duurt eer het na hoog water weer laag water wordt. Het water staat dan op zijn laagst wanneer de wijzer links onderaan staat. Dat is ongeveer 7.5 uur na hoog water. DOODTIJ is het als de maan in een der kwartieren staat. Dat is steeds een week NA het SPRINGTIJ. Tijdens zo'n doodtij- periode is het laag water wanneer de wijzer loodrecht naar beneden wijst. De getijktromme van Maassluis vinden we hieronder.

De hoogste golf is de springtij- , die daaronder de doodtijkromme.

Rijkswaterstaat / RIKZ (Rijksinstituut voor Kust en Zee) meet op tal van punten langs onze kust het zeewaterniveau. Maar ook langs de grote rivieren. Met behulp van een vlotter wordt daarbij op al die locaties de verticale waterbeweging continu bijgehouden. Zo ontstaan lange meetreeksen. Maassluis heeft ook zo'n meetpunt. De nauwkeurigheid van de Getijklok danken we mede aan het bestaan van deze door Rijkswaterstaat gemeten reeksen. De zee actueel: Meetnetten Rijkswaterstaat

De kopgevel van het museum. Foto: Brandweer Maassluis

Bijzonder bladgoud

In feite is iedere Getijklok een synergie tussen oeroude ambachtelijke uurwerkkunst en eigentijdse high-tech. Zo is de wijzerplaat voorzien van met bladgoud vergulde Romeinse cijfers. Maar let hierbij eens op de gestoken scherpe weergave van zelfs de kleinste details. Dat al die details zo mooi zijn weergegeven is het resultaat van een nieuwe, door Jacob Venker ontwikkelde, methode van vergullen.

Omdat het eb- en vloedgetij een buitengewoon gecompliceerd samenspel van golven inhoudt, vergt de simulatie daarvan een al even ingewikkelde rekenpartij. Ouderwetse mechanische uurwerken kunnen dat niet bijbenen en vertonen daarom regelmatig afwijkingen van wel twee uur met de werkelijkheid. Het uurwerk van de Getijklok wordt echter aangestuurd door een PC. Die draait, stand-alone, op eigen software. Daardoor kan het geheel continu perfect synchroon lopen met de Getijtafels van Rijkswaterstaat die het astronomisch getij weergeven ...theoretisch tot oneindig ver in de toekomst. Deze in ons eigen land ontwikkelde Getijklok van Jacob Venker uit Sint Anthonis is hiermee het nauwkeurigste getijdenuurwerk ter wereld.

STYLING

Een Getijklok is altijd custom-made. Uiteraard ook deze, want aangezien de roestvast stalen wijzerplaat (met een diameter van 110 cm) aan de gevel hangt van het fraaie zeventiende eeuwse Nationaal Sleepvaart Museum, is het een en ander qua styling en kleurstelling, geheel in overeenkomst met wat toentertijd gebruikelijk was. In voorkomende gevallen wordt dus iedere Getijklok in onderling overleg met bestuurders en autoriteiten volkomen aangepast aan de plaatselijke vereisten, voorschriften en omstandigheden.

De schaduwklok (diameter 59 cm) hangt in de burgemeesterskamer van het museum (Foto: Ron Gerrits)

GETIJKLOK Een Idee en ontwerp van Jacob Venker

Productie: MESA, Sint Anthonis

Klik GETIJKLOK om terug te gaan naar de site met meer bijzonderheden over het eb- en vloedgetij en over deze nauwkeurigste getijdenuurwerken ter wereld.

Getijden onderwijs: GETIJGOLVEN

GETIJKLOK: In ENGLISH En Francais

Webmaster: Jacob Venker Telefoon: 0485 382774

E-mail: jacob@venker.net

Zelf weersomslagen voorspellen > De WEERWIJZER